Du ký Lang thang rong ruổi ngang dọc các tỉnh thành ở đồng bằng sông Cửu Long bằng xe máy Honda Wave RSX 110cc .
Bài số 6 . Từ Châu Đốc , theo kênh Vĩnh Tế về Hà Tiên .
Lộ trình hôm nay : Rời Châu Đốc , ghé Miếu Bà Chúa Xứ , lăng Thoại Ngọc Hầu , Tây An Cổ Tự , lên đỉnh Núi Sam . Sau đó theo kênh Vĩnh Tế đến chợ và cửa khẩu Tịnh Biên , về Hà Tiên .
Các bạn có đôi chân còn khỏe có thể dạo bộ loanh quanh khu phố cũ gần chợ , viếng Đình thần Châu Phú , dạo công viên ngả 3 sông , nơi có tượng đài Cá Ba Sa .
Nếu thuê xe đạp hoặc có xe máy , có thể vượt sông Hậu Giang bằng cầu Châu Đốc qua tham quan làng Chăm Châu Giang – Châu Phong và làng Nhà bè nuôi cá , ngay ngả 3 sông Hậu Giang và Châu Đốc .
Thành phố Châu Đốc nằm ngay bên cạnh biên giới Việt Nam – Campuchia , chỉ cách 2km . Bên Việt Nam có phố chợ sầm uất nhộn nhịp với vị trí ngả 3 sông , thuận tiện giao thông vận tải , trao đổi hàng hóa , buôn bán , xây dựng xóm làng , thu hút được dân cư đông đúc về sinh sống .
Ngược lại , cùng một vị trí địa lý nhưng bên Campuchia thì khu này coi như thuộc về vùng sâu vùng xa – khỉ ho cò gáy – thưa thớt dân cư , rất ít qua lại nên không có cửa khẩu chính thức .
Thu gom lại những ký ức của chuyến du lịch vùng Châu Đốc – Thất Sơn – sông Hậu Giang , và nhất là cộng thêm mối tình đơn phương với cô bạn cùng lớp , tiểu thư đẹp gái – con nhà giàu – học giỏi và lại là cháu ruột ông Phó Tổng thống Nguyễn Ngọc Thơ thời Ngô Đình Diệm , từ Long Xuyên lên Sài Gòn học , nhạc sĩ Anh Việt Thu , 1940 – 1975 , lúc đó còn rất trẻ , mới 17 – 18 tuổi nhưng đã sáng tác và để lại cho đời bản nhạc Giòng An Giang bất hủ . Đoạn sông Hậu Giang từ Châu Đốc đến Long Xuyên chảy gần như xuyên suốt tỉnh An Giang nên còn được gọi là sông An Giang . Điều thú vị là nhạc sĩ ghi Giòng An Giang với Giòng chứ không là Dòng .
Đường Trần Hưng Đạo chạy song song sông Châu Đốc , chui dưới cầu Cồn Tiên , gặp đường Louis Pasteur và cầu treo Vĩnh Ngươn bắt qua Km 0 – đầu nguồn kênh Vĩnh Tế . Nơi đây nước từ sông Châu Đốc đổ vào kênh Vĩnh Tế , chạy dài 91km tạo thành con đường thủy vô cùng quan trọng nối sông Cửu Long với vùng biển Tây Nam nước ta , đồng thời cung cấp nước ngọt cho một vùng đất rộng lớn .
Tên cầu treo Vĩnh Ngươn nghe rất kỳ lạ và đem lại nhiều thắc mắc , nhưng đó là do kỵ húy tên của chúa Nguyễn Phúc Nguyên nên dân Đàng Trong đọc trại đi , thành Ngươn . Chuyện đọc khác âm vì kiêng cữ kỵ húy ở trong miền Nam thường gặp lắm !
Đường Nguyễn Văn Thoại từ trung tâm Châu Đốc dẫn chúng ta ra khỏi khu phố cũ , tiếp nối là Tân Lộ Kiều Lương , đại lộ to rộng cho nhiều làn xe . Bên đường là khu dân cư mới , trải dài với nhiều Hotel – khách sạn – nhà nghỉ – Homestay cho khách hành hương .
Km 6 – Miếu Bà Chúa Xứ Núi Sam .
Tượng Bà Chúa Xứ bằng sa thạch , có khoảng từ cuối thế kỷ thứ 6 , tồn tại từ lâu trên Núi Sam . Dân trong vùng thỉnh pho tượng từ trên núi xuống , lập miếu thờ Bà để mong được thế lực siêu nhiên , thần linh phù hộ che chở , vững lòng vượt qua khó khăn , xây dựng cuộc sống mới trên vùng đất phên dậu biên viễn của đất nước .
Ban đầu , miếu được cất đơn sơ bằng tranh – tre – nứa – lá , nằm dưới chân Núi Sam . Sau những lần xây thêm và trùng tu năm 1870 , 1962 , 1965 , 1972 và lớn nhất vào năm 1976 , miếu có diện mạo như ngày nay .
Miếu Bà Chúa Xứ , ảnh hưởng đạo Phật đạo Lão dân gian , thu hút bà con bá tánh ở khắp Nam Bộ . Dịp lễ hội hàng năm , 23 – 27 tháng 4 âm lịch , hàng triệu khách hành hương từ khắp nơi , trong và ngoài nước , về đây kính viếng – chiêm bái – cầu xin Bà ban phước lành , điều may mắn .
Đối diện Miếu Bà Chúa Xứ là khu lăng mộ và đền thờ Ông Thoại Ngọc Hầu , 1761 – 1829 , dựa lưng vào Núi Sam . Ông sinh trưởng ở Quảng Nam , thời thiếu niên theo cha mẹ vào Nam , định cư tại Vũng Liêm – Vĩnh Long , 16 tuổi đã đầu quân chúa Nguyễn .
Công trạng của Ông đối với miền đất Tây Nam Bộ rất lớn : Tập hợp lưu dân – khẩn hoang lập ấp – đào kênh đắp đường – phát triển giao thông – giữ gìn an ninh – bảo vệ tổ quốc . Nhân dân ngưỡng mộ , kính mến , lập đền thờ bên cạnh lăng mộ Ông và hai bà phu nhân .
– Năm 1818 Ông chỉ huy đào con kênh 32km nối Long Xuyên với hệ thống thủy đạo thông tới Rạch Giá và Biển Tây . Vua Gia Long rất hài lòng , lấy tên Ông đặt cho kênh Thoại Hà và núi Thoại Sơn .
– Từ 1819 đến 1824 , sau nhiều lần bị gián đoạn , Ông hoàn thành xuất sắc công trình đào con kênh chiến lược dài 91km nối Châu Đốc – sông Hậu Giang với Hà Tiên – Biển Tây .
Trong thời gian đào con kênh này , phu nhân Ông là Bà Châu Thị Vĩnh Tế đã giúp chồng rất đắc lực trong công tác phục vụ hậu cần , chăm lo nơi ăn chốn ở cho vài chục ngàn công nhân . Vua Minh Mạng đánh giá cao sự đóng góp của Bà nên đặt tên là kênh Vĩnh Tế .
Từ khu lăng mộ và đền thờ Thoại Ngọc Hầu , chúng ta đi theo con đường trước lăng tên là Đường Vòng Núi Sam , hai bên đường có vài chục cửa hàng san sát nhau , chuyên bán hoa thơm , lễ vật cúng chùa và các loại đặc sản của Châu Đốc như :
– Mắm cá linh , mắm cá lóc
– Khô cá sặc , khô cá bống dừa , khô cá tra , khô nhái
– Tung lò mò , loại lạp xưởng thịt bò của đồng bào Chăm Islam
– Bánh đúc nước cốt dừa
– Đường và chè thốt nốt
Vừa qua đoạn đường với nhiều cửa hàng là tới Tây An Cổ Tự . Như tên gọi , đây là một ngôi chùa cổ , được quan Tổng đốc An Giang – Hà Tiên tên Doãn Uẩn , 1795 – 1850 , đánh đuổi được giặc Xiêm , bình định được Chân Lạp nên vui mừng cho xây dựng chùa năm 1847 , đặt tên Tây An Tự với ý nghĩa là biên giới phía Tây bình an . Khoảng năm 1850 , ông Đoàn Minh Huyên , 1807 – 1856 , người sáng lập đạo Bửu Sơn Kỳ Hương đến tu tại chùa nên chùa càng nổi tiếng .
Chùa dựa vào Núi Sam , tọa lạc trên nền cao , trong khuôn viên rộng 15.000 mét vuông . Kiến trúc chùa có nét pha Ấn Độ , mặt chính có ba lầu nóc tròn hình củ hành , màu sắc sặc sỡ , có cột phướn cao 16m . Tại chính điện có rất nhiều tượng : Tượng Phật , Bồ Tát , Ngọc Hoàng , Thần Nông , La Hán v… v…
Ngay Tây An Cổ Tự có ngả 3 lớn , quẹo phải vẫn là đường Vòng Núi Sam , vừa qua nghĩa trang Liệt Sĩ có đường quẹo phải là bắt đầu leo núi . Chúng ta lái xe cẩn thận , theo đường chính trải nhựa tốt để lên đoạn đường đèo dốc cao , quanh co – ngoằn ngoèo – khúc khuỷu .
Do giống con sam nên núi tên là Núi Sam . Không đồ sộ lắm , cao 284m và chu vi chừng hơn 5km nhưng rải rác từ chân lên đỉnh núi có hơn 200 chùa – miếu – am – cốc – tịnh xá – tịnh thất lớn nhỏ đủ kiểu cách , đủ các thể loại .
Trên cao , chỗ Khu vực Bệ Đá Bà Chúa Xứ Ngự khi xưa , bây giờ đã được xây dựng kiên cố rộng rãi , có chỗ đậu xe , có phù điêu to “dát vàng” , có sân lớn cho khách hành hương đứng ngắm toàn cảnh xóm làng và kênh Vĩnh Tế nơi miền biên viễn , từ trên cao .
Địa điểm quan trọng , ở trên đỉnh núi có thể quan sát cả một vùng rộng lớn , nhất là khu vực biên giới với Campuchia ở ngay phía tây kênh Vĩnh Tế nên quân đội Pháp có xây gần Bệ Đá Bà Chúa Ngự một pháo đài đồn lính trên đỉnh núi .
Từ Khu Bệ Đá Bà Chúa Ngự , có lối đi bộ thêm một đoạn nữa , lên Quảng trường Tình Yêu Núi Sam , Đền Phật Ngọc , và đây đó vẫn còn những tịnh thất – am – cốc . Lối đi bộ này ngang qua chùa Bửu Minh , chùa Bửu Sơn và sẽ xuống núi phía sau lăng Thoại Ngọc Hầu .
Tham quan xong cụm di tích Miếu Bà Chúa Xứ – lăng Thoại Ngọc Hầu – Tây An Cổ Tự và lên Núi Sam , hành trình tiếp tục là xuống núi , tìm đường đi thêm 3km sẽ gặp đường N1 chạy sát bờ phía Nam – tả ngạn kênh Vĩnh Tế .
Lúc đi vòng dưới chân Núi Sam , ngang qua Khu Công viên Văn hóa Núi Sam đang xây dựng , mọi người sẽ được chiêm ngưỡng tượng Phật Thích Ca ngồi thiền cao 81m , được tạc khắc từ vách núi đá , cao hơn và “phá kỷ lục” tượng Lạc Sơn Đại Phật bên Trung Cộng , cao 71m .
Km 9 – Ngả 3 đường Vĩnh Xuyên gặp Quốc lộ N1 và kênh Vĩnh Tế .
Quốc lộ N1 đi ven kênh Vĩnh Tế và sông Giang Thành đến Hà Tiên . Đường này tránh quốc lộ 91 được một đoạn nên ít xe cộ lưu thông , vắng người . Được rong ruổi giữa cảnh đồng quê thật là thú vị , đi dọc theo con kênh to , nhìn xa xa là cánh đồng lúa An Giang trải dài hơn cả cây số , giáp với biên giới Campuchia.
Km 27 – Cầu Biên giới và chợ Tịnh Biên .
Thời tiết hôm nay không được thuận lợi , lúc mưa lúc tạnh , chỗ này mưa chỗ kia không . May là lúc sáng ở vùng Núi Sam trời khô ráo , nắng đẹp , được tham quan nhiều chỗ rất hấp dẫn .
Chợ Tịnh Biên khá lớn , nằm bên cạnh kênh Vĩnh Tế và biên giới Việt Nam – Campuchia , nổi tiếng vì có nhiều loại hàng , đậm nét văn hóa giao thương vùng biên nên thu hút nhiều khách từ xa đến tham quan và mua sắm .
Đã quá ngọ , cũng đến lúc nghỉ ngơi , giải khát và dùng bữa trưa . Ghé quán bên đường , đủ rộng – tươm tất – sạch sẽ . Bà chủ trẻ điều hành công việc đâu ra đấy răm rắp , ông chủ giao hàng thoăn thoắt , đi đi về về liên tục , thái độ niềm nở với khách hàng . Công việc chia đều – chồng chèo vợ lái – phát triển tốt đẹp . Hai vợ chồng chủ tiệm đều siêng năng , chăm làm . Mình tự nghĩ chắc là họ sống với nhau êm ấm . Hạnh phúc nhiều khi chỉ đơn sơ như vậy thôi
Từ Tịnh Biên , đường về Hà Tiên có thêm lượng xe từ quốc lộ 91 nhập vào nên quốc lộ N1 không còn vắng nữa . Vẫn là đường trải nhựa đi cặp bên cạnh kênh Vĩnh Tế , thỉnh thoảng có cây cầu bê tông kiên cố bắc qua con kênh . Phía bờ bên kia con kênh vẫn là lãnh thổ Việt Nam , có những thôn làng ven bờ và những cánh đồng lúa trải dài 1km – 1,5km đến biên giới .
Km 63 – Chợ Tà Êm .
Bên trái đường có Bia tưởng niệm Thanh Niên Xung Phong Tuyến đường 1C . Đây là tuyến nối những trọng điểm : Kênh Vĩnh Tế – Tám Ngàn – Bảy Núi – Cái Sắn – Ba Hòn . Công tác giao liên , vận chuyển vũ khí , đón bộ đội từ miền Bắc , chi viện cho chiến trường miền Tây Nam Bộ từ năm 1967 đến 30 tháng 4 năm 1975 . Nhiều Anh hùng Liệt sĩ đã hy sinh , làm nên Đường 1C lịch sử .
Km 68 – Ngả 3 Chợ Đầm Chít , bưu cục Giang Thành , nhà thờ Giang Thành và cây cầu bắc qua kênh Vĩnh Tế . Qua cầu , con đường và con kênh nhỏ chạy sát đường biên giới , khoảng 5km gặp sông và cửa khẩu Giang Thành .
Lộ trình của chúng ta là nơi đây quẹo trái 45 độ hướng tây nam , và vẫn đi trên quốc lộ N1 , theo con kênh . Khu vực này rất vắng , rất ít xóm làng , thỉnh thoảng có một cụm dân cư , hàng quán lác đác rải rác thưa thớt hai bên đường . Gần đến biển , gặp cây cầu to bắc qua con kênh Hà Tiên – Rạch Giá .
Km 94 – Bãi Bàng , biển phía tây nước Việt Nam , gặp quốc lộ 80 .
Từ Ngả 3 Bãi Bàng , quốc lộ 80 to và rộng , dẫn chúng ta về Hà Tiên .
Km 99 – Thành phố Hà Tiên .
Lúc vừa đến chợ , Hà Tiên đón mình bằng một cơn mưa thật lớn , nên ghé vào giải khát và tránh mưa luôn .
Trước đây , trong những lần đi xe máy qua Phú Quốc mình đều ghé Hà Tiên và có phòng trọ ở những nhà nghỉ khác nhau . Sau nhiều năm , quay lại thì vật đổi sao dời . Có khách sạn phải đóng cửa , cái thì chỉ giữ tầng trệt dùng làm văn phòng du lịch , cái thì đổi chủ , nâng cấp và . . . nâng giá lên ! Hà Tiên không lớn lắm nên mình cũng chạy loanh quanh vài vòng coi phố xá có gì mới lạ không , và cũng xem xét , đánh giá vài khách sạn nhà nghỉ .
Hà Tiên nằm gần biên giới Việt Nam – Campuchia , ở góc tây nam nước ta , nhìn ra Biển Tây – vịnh Thái Lan . Thành phố có khoảng 50.000 cư dân , cách Sài Gòn 310km về hướng tây tây nam với cửa khẩu quốc tế Xà Xía – Việt Nam và Prek Chak – Campuchia .
Lần này có phòng ở con đường yên lặng gần phố chợ , đi đâu cũng tiện , không cần dùng xe máy , tha hồ dạo bộ cho giãn gân cốt .
Nguyễn Chi Hoài Nhơn
Photos:
