Bài số 1 . Chuyến đi bằng xe máy qua những địa danh : Sài Gòn – Mỹ Tho – Vĩnh Long – Sa Đéc – Long Xuyên – Hồng Ngự – Châu Đốc – Hà Tiên – Rạch Giá – Vị Thanh – Cần Thơ – Tân An – Sài Gòn .
Lần này mình có dịp lang thang rong ruổi qua mấy tỉnh và thành phố ở đồng bằng sông Cửu Long . Phương tiện di chuyển vẫn là xe máy , lần này là Honda Wave RSX 110cc màu đỏ còn rất mới , vừa qua được 8.000 Km , tình trạng rất tốt , đi đường rất yên tâm . Ngựa thần Honda Wave Alpha 100cc màu tím hoa Sim , đã đồng hành an toàn cùng với mình 120.000 Km trong hơn 10 chuyến xuyên qua khắp các nước Việt Nam – Campuchia – Lào – Thái Lan – Myanmar – Malaysia – Singapore , vẫn còn chạy tốt và đang được nghỉ dưỡng ở biệt thự của anh bạn Prof. Dr. Thông trên Đà Lạt .
Muốn né đường lớn , quốc lộ 1 nên mình chọn lộ trình cho ngày đầu tiên là : Sài Gòn – Cần Giuộc – Cần Đước – Gò Công – Chợ Gạo – Mỹ Tho . Và cũng vì muốn tránh quốc lộ 50 nên mình đi về hướng nam , từ cầu Ông Lãnh , cầu Kênh Tẻ quận 4 , theo đường Nguyễn Hữu Thọ , qua cầu Rạch Dĩa , quẹo tay phải , vô đường Lê Văn Lương .
Đi trên đường này , tuy nhỏ và đông dân cư nhưng ít xe tải nặng , qua rất nhiều cây cầu nho nhỏ ọp ẹp , qua nhiều kênh rạch và không chạy nhanh nên được trông thấy cảnh buôn bán nhộn nhịp hai bên đường , cảnh sinh hoạt của bà con ta , miền ngoại ô . Đường này đã cũ , được trải nhựa nhưng nhiều đoạn bị hư hỏng , đây đó vẫn phải né những ổ gà , những vết lở loét trên đường nên chạy không êm ả lắm nhưng nếu đi bằng xe máy thì có thể chấp nhận được .
Cầu Ông Bốn , rồi cầu Long Kiểng , cầu Rạch Tôm , rồi đi dưới đường cao tốc CT.01 Bến Lức – Long Thành băng qua sông Soài Rạp , sắp khánh thành . Vẫn đi trên đường chính nhưng qua cầu Rạch Dơi là vào tỉnh lộ 826C thuộc địa phận tỉnh Long An cũ , bây giờ đã nhập vào tỉnh Tây Ninh . Qua cầu Rạch Dừa sẽ có phà nhỏ qua sông để đến thị trấn Cần Giuộc .
Nhưng . . . cuộc đời vật đổi sao dời ! Mấy năm trước , mỗi khi đi ngang Phước Lại đều thấy bến phà nhộn nhịp xe và người , bây giờ thấy vắng lặng , lại có rào chắn lối vào . Hỏi thăm thì được biết là đã có cây cầu bắc qua sông Cần Giuộc . Mình chưa có dịp dùng thì chuyến phà này giờ đây đã thuộc về quá khứ . . .
Km 20 – Thị trấn Cần Giuộc .
Vừa qua cầu , nằm ở phía nam thị trấn , là gặp ngay khu đô thị mới xây dựng ven sông – River Park , được quy hoạch tương đối đàng hoàng rộng rãi nhưng chắc giá đất cao quá nên trông thấy vẫn còn hoang vắng trống trải . Thời tiết không thuận lợi , đi một vòng phố phường và chung quanh chợ thì trời âm u như muốn mưa .
Ngay phía bắc thị trấn , cạnh quốc lộ 50 có công viên tượng đài Nguyễn Thái Bình , 1948 – 1972 , người con của Cần Giuộc . Lúc nhỏ anh học ở quê nhà , lớn lên là học sinh xuất sắc trường Petrus Ký – Sài Gòn , nay là trường Lê Hồng Phong , và đậu vào nhiều trường đại học nhưng anh chọn ngành Nông Lâm Súc . Tháng 3 năm 1968 được học bổng USAID , anh du học tại đại học Washington – Mỹ .
Song song với kết quả học tập rất tốt , anh hoạt động tích cực trong phong trào chống chiến tranh Việt Nam . Anh đi diễn thuyết tại nhiều cuộc hội thảo , biểu tình của các tổ chức chống chiến tranh Việt Nam , viết nhiều bài báo tố cáo tội ác chiến tranh của Mỹ gây ra ở Việt Nam trên nhiều tờ báo Mỹ – Canada – Pháp , yêu cầu quân đội Mỹ rút khỏi Việt Nam vô điều kiện , đòi trả tự do cho tù chính trị ở Việt Nam .
Trong buổi lễ tốt nghiệp đại học với hạng danh dự , anh đã phát truyền đơn phản chiến . Chính quyền Sài Gòn yêu cầu Mỹ ngưng học bổng để anh không tiếp tục lên cao học , và quay về Việt Nam . Ngày 02 tháng 07 năm 1972 , trên đường về Sài Gòn anh đã khống chế yêu cầu chuyến bay Pan Am 841 từ Guam – Mỹ về Sài Gòn chuyển hướng đến Hà Nội nhưng không thành công . Anh bị sát hại bằng 4 phát súng và vứt xác xuống đường băng .
Trên cả nước hiện nay có nhiều con đường và nhiều trường học được mang tên Nguyễn Thái Bình . Năm 2010 anh được truy phong Anh Hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân .
Anh tiêu biểu cho lớp sinh viên Việt Nam du học ở nước ngoài ngày xưa , được lĩnh hội khoa học kỹ thuật tiên tiến để phục vụ quê hương tổ quốc , và thấm nhuần cả tư tưởng tự do dân chủ , dân tộc tự quyết , không mơ màng cơm no áo ấm – nhà lầu xe hơi – vợ đẹp con ngoan – hạnh phúc riêng tư , mà sống trọn vẹn cho lý tưởng của “trai thời loạn” , dù phải trả giá bằng sinh mạng của mình .
Đi khoảng 3km về hướng Bến Lức , chúng ta đến chùa Tôn Thạnh , một địa điểm tham quan vừa có dấu nhấn tôn giáo , lại có vết tích của văn hóa và lịch sử .
Năm 1808 chùa được xây dựng do Thiền sư Viên Ngộ , trên khuôn viên rộng 2 ha , ban đầu có tên Lan Nhã , sau đổi thành Tông Thạnh . Từ 1841 vì kỵ tên húy của vua Thiệu Trị là Nguyễn Phước Miên Tông nên chùa được gọi là Tôn Thạnh cho đến ngày nay . Trong chùa có tháp thờ tưởng nhớ Thiền sư Viên Ngộ nên dân gian còn gọi là chùa Ông Ngộ .
Cụ Nguyễn Đình Chiểu lưu trú tại chùa trong khoảng thời gian 1859 – 1861 . Cụ mở lớp dạy học , bốc thuốc chữa bệnh , làm nhiều bài thơ yêu nước , ủng hộ nghĩa quân và kêu gọi bà con làng xã cùng nhau một lòng chiến đấu chống giặc Pháp xâm lược . Cũng tại ngôi chùa này , Cụ đã viết bài ” Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc ” và sáng tác truyện thơ Lục Vân Tiên . Văn và người đã vĩnh viễn đi vào văn học sử Việt Nam .
Rời chùa Tôn Thạnh ít phút , trời bắt đầu mưa . Dân du lịch bằng xe máy rất ngại trời mưa vì dù mặc quần áo che mưa nhưng vẫn bị thấm nước , tầm nhìn bị hạn chế và đường trơn trượt nguy hiểm , lái xe phải tập trung cao độ , rất vất vả mệt mỏi . Ngày đầu tiên xuất hành mà lại gặp thời tiết không được thuận lợi .
Từ Cần Giuộc , theo quốc lộ 50 đi tiếp về hướng nam , qua Cần Đước , vượt sông Vàm Cỏ trên cầu Mỹ Lợi . Trước khi qua cầu , hai bên đường có những lều quán chuyên bán trái dừa nước phục vụ việc giải khát , món rất lạ đối với du khách ta từ miền Trung và miền Bắc vào miền Nam .
Năm 2009 trong chuyến đi Việt Nam – Campuchia – Lào lần đầu bằng xe máy Honda Wave Alpha 100cc Màu tím hoa Sim , lúc qua đây vẫn còn phải qua phà , nay thì phà đã nằm trong vùng hoài niệm . Đến Gò Công , chạy xe loanh quanh dạo chơi phố phường trong thị xã nhỏ bé hiền hòa này ít phút , tìm được nơi dùng bữa trưa ngay gần chợ và cũng gần bùng binh có tượng đài Ông Trương Định – Bình Tây Đại Nguyên Soái .
Km 55 – Thị xã Gò Công .
Mấy bạn yêu ca nhạc chắc biết Gò Công là quê nhà của nhạc sĩ Lê Dinh , 1934 – 2020 , với những bản nhạc vàng mùi mẫn như bài Cánh thiệp đầu xuân , Đường về khuya ,Tấm ảnh ngày xưa . . .
Ca sĩ Phương Dung nổi tiếng một thời qua những nhạc phẩm như Nỗi buồn gác trọ , Những đồi hoa sim v… v… cũng lớn lên nơi đây , đi hát còn rất trẻ , thành danh lúc mới 17 tuổi , thường xuất hiện với áo dài trắng , được báo chí Sài Gòn thời trước gọi là Con nhạn trắng Gò Công .
Cách thị xã chừng 2km về phía bắc có địa điểm tham quan mà những người muốn tìm hiểu về lịch sử Việt Nam , nhất là giai đoạn triều Nguyễn chắc sẽ không bỏ qua : Khu lăng mộ Hoàng Gia và đền thờ Đức Quốc Công Phạm Đăng Hưng , 1764 – 1825 , cùng tổ tiên và hậu duệ của dòng họ Phạm Đăng . Ông là cha Bà Từ Dụ – Phạm Thị Hằng , 1810 – 1901. Đã từ lâu người ta gọi lầm Bà thành Từ Dũ , rồi quen gọi như vậy tới bây giờ . Bà là mẹ vua Tự Đức và là Thái Hoàng Thái Hậu .
Khu di tích được xây dựng từ năm 1826 trên khuôn viên rộng 3.000 mét vuông , gồm 2 phần : Từ đường và lăng mộ . Nơi thờ giống như thường thấy ở chốn cung đình Huế xưa . Nhà được xây dựng bởi những nghệ nhân tài giỏi , vật liệu bằng gỗ quí với cả chục trụ cột to lớn . Các cột – kèo được gắn – ráp – nối với nhau bằng phương pháp đục mộng tinh xảo , hoàn toàn không dùng đến ốc vít đinh tán .
Mộ Đức Quốc Công nằm trên một gò đất , hình dạng giống như cái mai rùa . Chung quanh mộ có nhiều phù điêu họa tiết hoa sen , cá vượt vũ môn , kỳ lân , rồng v… v…
Đứng chỗ mộ Đức Quốc Công nhìn ra chúng ta thấy có 2 nhà bia , bên trái và bên phải . Chuyện ly kỳ nằm ở tấm bia bên phải , có khắc hình cây thánh giá và hàng chữ Pháp , nội dung “Đây là nơi an nghỉ của trung úy Barbé” . Nhưng nhìn cho kỹ thì hàng chữ Pháp được đục khắc đè lên một bài văn bia chi chít chữ Hán ?
Bia đá này do Phan Thanh Giản và Trương Quốc Dụng , mà thiên hạ vẫn gọi lầm thành Trương Quốc Dung như tên con đường ngắn gần phi trường Tân Sơn Nhứt – Sài Gòn , soạn năm 1858 nhằm ca ngợi công trạng của Đức Quốc Công Phạm Đăng Hưng , là Ông Ngoại vua Tự Đức . Trên hành trình chở bia đá này bằng thuyền từ Huế vào Gò Công thì xảy ra những cuộc đụng độ giữa Pháp và Việt Nam , tấm bia đá bị thất lạc .
Năm 1899 , vua Thành Thái cho làm nhà bia bên trái từ mộ nhìn ra , với tấm bia đá có nội dung giống như tấm bia vua Tự Đức làm cho Ông Ngoại .
Năm 1983 , lúc giải tỏa nghĩa trang Mạc Đĩnh Chi – Quận 1 Sài Gòn để xây dựng công viên Lê Văn Tám , người ta thấy có tấm bia đá “vô thừa nhận” , lại có chữ Pháp đè lên chữ Hán , nên báo cáo lên Bảo tàng Thành Phố . Sau giám định , các nhà nghiên cứu mới phát hiện ra tấm bia đá đó là của vua Tự Đức ban cho Ông Ngoại Phạm Đăng Hưng từ năm 1858 ! Viện bảo tàng thành phố Sài Gòn tặng lại Khu di tích Lăng Hoàng Gia ở Gò Công . Vậy là sau đúng 140 năm tấm bia đá mới được đặt đúng vị trí của nó . Một câu chuyện có hồi kết tốt đẹp , giống như chuyện “Châu về Hợp Phố” .
Đến Gò Công đúng giờ nghỉ trưa nên phải chờ tới 13g30 , Khu đền thờ và lăng mộ Trương Định mới mở cổng đón khách .
Vùng này là khu vực ngày xưa Ông Trương Định đã khước từ lệnh bãi binh của triều đình Huế , tự lãnh đạo nghĩa quân đánh giặc Pháp nên được dân chúng tôn thờ . Ngay gần chợ ở trung tâm phố xá có một bùng binh lớn với tượng đài Trương Định , và gần đó là đền thờ và lăng mộ vị Anh Hùng Dân tộc Trương Định .
Trương Định , 1820 – 1864 , sinh trưởng ở Sơn Tịnh – Quảng Ngãi , theo cha vào Gia Định rồi Gò Công lập nghiệp , khai hoang lập đồn điền . Khi Pháp xâm chiếm Gia Định , Ông cùng mọi người dựng cờ khởi nghĩa ở gần Gò Công , lấy căn cứ “Đám lá tối trời” làm doanh trại , đánh nhiều trận thắng lợi vẻ vang làm nức lòng quân dân và được suy tôn là “Bình Tây Đại Nguyên Soái” .
Ngày 20 tháng 8 năm 1864 , bị nội gián tên Huỳnh Công Tấn phản bội chỉ điểm , giặc Pháp đánh úp căn cứ “Đám lá tối trời” . Trương Định chiến đấu đến hơi thở cuối cùng , tuẫn tiết để khỏi rơi vào tay giặc , lúc vừa 44 tuổi .
Trong gian thờ có hình và tượng , trên 4 vách tường treo những tuyên bố khẳng khái đầy khí phách của Ông . Sau khi hành hình Ông , giặc Pháp đem thi hài người Anh Hùng bêu tại chợ Thuận Ngãi – Gò Công , 3 ngày sau vợ Ông là Bà Trần Thị Sanh lãnh về chôn tạm trên đất họ Trần . 10 năm sau Bà Sanh xây lăng mộ cho chồng , trang trọng đúng quy cách thời bấy giờ .
Rời Gò Công , may là trời hết mưa , đi tiếp theo quốc lộ 50 , từ đây theo trục Đông – Tây , đường tốt nhưng mật độ giao thông cao , nhiều xe tải .
Km 77 – Thị trấn Chợ Gạo .
Thị trấn nho nhỏ bên cạnh con kênh cùng tên . Tìm được một tiệm cafe gần cây cầu cũ để giải khát và ngắm sông nước thì thấy có mấy xe hơi cũ mèm đậu ngay trước quán , mấy xe Citroen Traction từ thời vua Bảo Đại , và có cả kiểu xe Peugeot 203 giống xe của gia đình anh bạn Phan Hồng Duy – chủ khách sạn Hoành Sơn ở Qui Nhơn hồi trước 1975 .
Xưa kia nơi đây có gia đình người Hoa , chủ nhà máy xay lúa đầu tiên trong vùng . Dần dần người nơi khác cũng tới đây để xây xát lấy gạo , thương lái cũng về đây mua gạo rồi chở lên Sài Gòn . Tên Chợ Gạo hình thành từ đó .
Đi xuyên thị trấn là kênh Chợ Gạo – Canal Duperrée , dài 28,5km , được đào năm 1876 , nối sông Tiền Giang gần Mỹ Tho với sông Vàm Cỏ , tuyến đường thủy nội địa duy nhất cho phương tiện vận tải sông với trọng tải lớn cở hơn cả 1.000 tấn , chuyên chở lúa gạo , nông sản , hàng hóa từ đồng bằng sông Cửu Long về Sài Gòn . Hàng ngày khoảng 1.500 tàu thuyền , xà lan xôn xao nhộn nhịp đi qua kênh này .
Từ Chợ Gạo , chỉ 12km là đến đích của ngày hôm nay .
Km 90 – Thành phố Mỹ Tho .
Cách Sài Gòn 75km về hướng Tây – Nam với 230.000 cư dân và nằm bên tả ngạn sông Tiền Giang , Mỹ Tho là thủ phủ của tỉnh Tiền Giang trước đây . Vì mình đi theo kiểu lang thang lòng vòng trên “Những nẻo đường Việt Nam” nên lộ trình hôm nay dài 90km chứ nếu dùng quốc lộ 1 thì khoảng cách Sài Gòn – Mỹ Tho chỉ 75km .
Đã nhiều lần ghé qua đây nên sau một hồi chạy xe loanh quanh dạo chơi phố phường , mình lấy phòng trọ ở một khách sạn gần bến phà Tân Long , địa điểm ngay trung tâm phố xá , gần ngả 3 sông Bảo Định Giang nhập vào sông Tiền Giang , ngay tượng đài Ông Thủ Khoa Huân . Khu tượng đài đứng bên cạnh công viên chạy dọc dài theo sông Tiền Giang với nhiều cây cổ thụ tỏa bóng mát , những nhà hàng khách sạn , tiệm café và khu chợ đêm đèn đuốc sáng choang , lung linh đông vui .
Nguyễn Hữu Huân , 1830 – 1875 , quê gốc vùng Chợ Gạo tỉnh Định Tường ngày xưa , rồi là tỉnh Tiền Giang , bây giờ lại nhập vào tỉnh Đồng Tháp . Ông học giỏi , đậu thủ khoa kỳ thi hương tại Gia Định năm 1852 nên được gọi là Thủ khoa Huân . Ông cùng Trương Định , rồi sau đó là Thiên Hộ Dương liên kết với các sĩ phu yêu nước , chiêu mộ nghĩa quân phát động khởi nghĩa chống giặc Pháp xâm lược ở vùng Gò Công đến Mỹ Tho và Đồng Tháp , ngược với chiến lược thủ hòa của triều đình Huế mà thực chất là đầu hàng giặc .
Pháp gây áp lực nên Tổng đốc An Giang bắt Nguyễn Hữu Huân nộp cho Pháp . Ông bị án khổ sai 10 năm và đày đi Cayenne ở Guyana gần Brésil bên Nam Mỹ . 1869 Pháp ân xá , cho Ông về Sài Gòn , an trí tại nhà Tổng đốc Đỗ Hữu Phương , bạn học lúc còn trẻ của Ông , để giám sát và chiêu dụ .
1872 , Ông trốn thoát và cùng những thủ lãnh nghĩa quân vùng Tân An – Cai Lậy – Chợ Gạo – Mỹ Tho tổ chức kháng chiến chống Pháp xâm lược . Tháng 5/1875 , Ông bị Đốc binh Hương phản bội chỉ điểm cho quân của Tổng đốc Trần Bá Lộc bắt và Pháp xử chém tại quê nhà , làng Tịnh Hà xã Mỹ Tịnh An huyện Chợ Gạo giữa trưa ngày 19/05/1875 , lúc vừa 45 tuổi .
Ông thuộc tầng lớp trí thức yêu nước thương nòi và gan dạ , mạnh dạn chối bỏ triều đình hèn nhát , cùng nhân dân tự đứng lên, tự trang bị vũ khí để đánh giặc Pháp xâm lược , bảo vệ tổ quốc . Nhân dân tôn thờ Ông là Anh Hùng Dân Tộc .
Đã có phòng trọ , trời còn sáng và không bị mưa nên mình tranh thủ đi viếng chùa Vĩnh Tràng trên đường Nguyễn Trung Trực .
Chùa được ông bà Bùi Công Đạt xây dựng vào đầu thế kỷ 19 , quy mô nhỏ , mái lá vách đất , chung quanh vắng vẻ hoang vu . Năm 1849 , Hòa thượng Thích Huệ Đăng tổ chức xây dựng to lớn và đặt tên Vĩnh Trường với mong muốn chùa được vĩnh cửu trường tồn . Dân trong miền Nam kiêng kỵ không dùng chữ trường nên quen gọi là Vĩnh Tràng . Cũng như ở Hà Nội có phố Trường Tiền nhưng ở Huế lại có cầu Tràng Tiền .
Kiến trúc chùa khá độc đáo và đa dạng , tổng hợp từ Pháp – Roma – Thái Lan – Ấn Độ – Campuchia . Tuy nhiên chùa vẫn mang nhiều nét kiến trúc truyền thống Việt Nam trên diện tích 14.000 mét vuông với hơn 60 tượng Phật bằng đồng đúc , tạc từ gỗ , xi măng , đất nung . Có Đại Hồng Chung mang tên Pháp Bảo Chuông cao 12m , khắc chữ Vĩnh Trường Tự .
Những năm gần đây , theo trào lưu “Càng nhiều tượng càng tốt” nên du khách thấy tại chùa đã có thêm :
– Tượng Phật Di Lặc bằng bê tông cốt thép cao 20m .
– Tượng Phật A Di Đà cao 18m .
– Tượng Phật Thích Ca nằm , dài 32m cao 10m .
– Và rất nhiều tượng khác , tràn ngập trong vườn chùa .
Sân chùa là những vườn cây cảnh , trồng nhiều loại hoa thơm cỏ lạ , hồ nước thơm ngát hương sen , khoe sắc màu của hoa súng và những cây cổ thụ cho bóng mát .
Hủ tiếu Mỹ Tho có nước dùng được nấu từ tôm và mực khô , sợi làm từ gạo thơm dẻo , khác với hủ tiếu Nam Vang . Ngoài ra du khách đừng quên thưởng thức hủ tiếu sa tế và hủ tiếu bò viên .
Buổi tối , muốn thưởng thức đặc sản hủ tiếu Mỹ Tho nhưng trời mưa lất phất nên đành phải dùng bữa tối trong một nhà hàng nhỏ bên sông Bảo Định Giang gần khách sạn thì gặp mưa to . Hy vọng mưa lớn để ngày hôm sau thời tiết khô ráo , tiện lợi cho hành trình ngày thứ nhì .
Nguyễn Chi Hoài Nhơn
Photos:
