Mới đây Dương Đông còn là thị trấn huyện lỵ của huyện đảo Phú Quốc , bây giờ đã lên thành phố !
Hạ tầng cơ sở của thành phố được đầu tư và đã có thay đổi . Trong phố và khu gần trung tâm có rất nhiều khách sạn mới xây xong , bến cảng và cầu cảng du lịch ở giữa phố cũng đã làm xong , cây cầu bê tông Nguyễn Trung Trực ngay chợ cũng đã khánh thành , khu chợ đêm đã được dời từ chỗ cũ đến đường Bạch Đằng , cạnh sông Dương Đông .
Vài địa điểm thăm quan ngay trung tâm thành phố :
– Dinh Cậu , một ngôi miếu ngay cửa sông .
– Bãi tắm Dương Đông , ngay dưới chân bên cạnh Dinh Cậu , cát trắng mịn với hàng dừa nghiêng bóng . Buổi sáng nhiều người tắm , buổi chiều thiên hạ ra hóng gió , ngắm mặt trời lặn trên mặt biển !
– Sùng Hưng Cổ Tự . Từ xa xưa , nơi đây có chùa Sùng Nghĩa Tự và chùa Hưng Nhân Tự , đầu thế kỷ 20 sửa sang cả hai chùa và nhập làm một , ghép hai tên lại thành chùa Sùng Hưng .
– Cao Đài Hội Thánh , nằm ở vị trí rất tốt trên đường 30 tháng 4 , chung quanh cây cối xanh tươi mát mẻ . Nơi đây trước kia là chùa Quan Âm do các ông Huỳnh Đăng Khoa và Đỗ Minh Châu lập nên .
Trong thời gian làm quận trưởng Phú Quốc , ông Ngô Văn Chiêu thường đến đây cầu cơ . Năm 1921 ông được Cao Đài Tiên Ông cho biết tên và chọn ông làm người khai sáng đạo , dạy vẽ Thiên Nhãn để thờ . Có nghĩa là những cơ cấu căn bản tối thiết của đạo đã được xác lập ở đây . Từ đó đạo Cao Đài được lan truyền khắp nơi trên toàn Nam Bộ và phát triển qua nhiều khúc quanh mới , vượt ngoài tầm kiểm soát của người khai sáng .
Sau mấy mươi năm thiếu người chăm sóc , chùa Quan Âm suy sụp đổ nát . Năm 1961, muốn giữ lại một di tích có liên quan đến thời kỳ khai nguyên đạo , các tín đồ cho dựng trên nền cũ của chùa Quan Âm một ngôi chùa mới gọi là Cao Đài Hội Thánh , để làm nhà kỷ niệm và thờ người khai sáng . Bên cạnh đó , cũng xây một am nhỏ để kỷ niệm chùa Quan Âm .
Mời các bạn làm một chuyến khám phá khu vực phía tây bắc và phía bắc đảo Phú Quốc , xuất phát từ Dương Đông !
Trên đường từ Dương Đông đi tây bắc đảo , hiện nay đường được trải nhựa tốt , tại Km 7 có ngả quẹo trái ra bãi Ông Lang .
Cuối con đường khoảng 1.200m này là bãi biển Ông Lang , thùy dương cát trắng đẹp hoang dã ! Ngay bờ biển , phía trái con đường có Mộ Bà Lớn Tướng Lê Kim Định . Tên Bà Lớn Tướng không phải là tướng người của Bà lớn mà vì Bà là vợ của Tướng quân Nguyễn Trung Trực !
Ngược ra đường nhựa , đi tiếp về hướng tây bắc chừng 8km ta sẽ đến cây cầu bê tông to rộng , bắt qua sông Cửa Cạn . Thuê thuyền nhỏ , đi ngược sông Cửa Cạn vào Vườn quốc gia Phú Quốc sẽ là một hành trình hấp dẫn !
Từ cầu Cửa Cạn có đường đất quẹo trái đi sát bãi biển Vũng Bầu dài hơn 3km , phong cảnh hoàn toàn như trong bài nhạc Lời yêu thương của Đức Huy viết lại lời Việt từ nhạc phẩm Jamaica farewell :
Anh muốn được cùng em , về miền biển vắng ,
Mình sẽ sống những ngày hè ươm nắng ,
Dưới bóng dừa lả lơi , sẽ nói yêu em mãi ,
Sẽ nói lời yêu thương đã từ lâu anh giữ trong lòng hoài !
Thật ra thì lời yêu thương không nhứt thiết phải ra tới Phú Quốc , dưới bóng dừa lả lơi mới nói được ! Lời yêu thương mà được nói tại tiệm nữ trang bán hột xoàn trong Shopping Center chắc chắn cũng sẽ rất lãng mạn , nếu không muốn nói là . . . lãng mạn hơn nhiều ! Xin được trở lại với hành trình lên tây bắc đảo !
Từ mũi Móng Tay ở cuối bãi Vũng Bầu có con đường đất , trước đây chạy giữa rừng nguyên sinh và sát biển bãi Đại kéo dài 7km rất đẹp , hiện nay đang bị các tập đoàn tài phiệt trọc phú thẳng tay phá nát rừng để xây lên đủ thứ các loại địa ốc , không phục vụ cho mục đích ” độc lập , tự do , hạnh phúc ” của dân tộc Việt Nam mà phục vụ cho mục đích của tụi này là kiếm tiền càng nhiều càng nhanh càng tốt !
Vì độc lập sao được khi đã ” bán nước ” theo ” đúng quy trình ” cho tụi ngoại bang 50 năm và có nơi bán đến cả 70 năm ! Tự do sao được khi dân Ta vào biển này bơi lội sẽ bị hết Resort này đến Resort khác của tụi này xua đuổi dân Ta đi chỗ khác như rác rưởi ! Và như thế thì hạnh phúc cho dân Ta còn quá xa vời nếu bọn tài phiệt trọc phú này còn ngang nhiên tồn tại !
Cách con đường đất này chừng 700m có con đường nhựa từ Dương Đông đi mũi Gành Dầu dài 30km . Bên cạnh con đường nhựa này đã mọc lên nhiều khu phố tự phát , được vội vàng dựng lên bằng các loại vật liệu đơn sơ nhất , để phục vụ những nhu cầu căn bản như ăn – ngủ – nghỉ của hàng ngàn công nhân xa nhà làm việc trong mấy công trường xây dựng khổng lồ gần đó !
Km 30 – mũi Gành Dầu . Đây là xóm nằm ở cực tây bắc đảo Phú Quốc , cách đường biên giới trên biển giữa ta và Campuchia 3km . Từ đây có thể thấy đảo Koh Seh của nước bạn trước mắt ta , chỉ cách . . . 5km ! Và từ đảo nhỏ Koh Seh vào đất liền Campuchia cũng chỉ hơn . . . 10km thôi !
Ngay mũi Gành Dầu có một bãi biển dài vài trăm thước cho khách tha hồ bơi lội . Gần bờ có ba đảo nhỏ : hòn Đồi Mồi , hòn Thầy Bói , hòn Bần . Nhìn chếch về hướng bắc sẽ thấy đảo Koh Seh của Campuchia .
Mũi Gành Dầu còn ghi dấu ấn của một vị Anh Hùng Dân Tộc Việt Nam : Nguyễn Trung Trực . Địa bàn sau cùng để chống giặc Pháp của ông và nghĩa quân là ở đảo Phú Quốc . Giặc Pháp , với sự tiếp tay và dùng những thủ đoạn đê hèn của tên Việt gian Huỳnh Công Tấn , đã bắt được ông trong vùng này .
Dân chúng ngưỡng mộ người Anh Hùng hy sinh vì đại nghĩa nên đã lập đền để thờ ông . Trong khuôn viên đền thờ còn có một vườn thuốc Nam từ thiện , có cả phòng khám và chữa bệnh hoàn toàn miễn phí cho mọi người , bằng thuốc Nam !
Xin mời các bạn tiếp tục cuộc hành trình , bây giờ sẽ là xuyên phía bắc đảo theo chiều tây – đông trên con đường đất tên là Đường Suối Cái – Gành Dầu . Đường này trước đây đi trong rừng nguyên sinh có nhiều cây cao lớn , bây giờ vẫn còn là đường đất , vẫn còn xấu , có khác là hai bên đường những cây cổ thụ đã bị chặt đi rất nhiều !
Km 45 – Ngả 3 Rạch Vẹm . Đây là một làng chài với gần 200 hộ dân sống bằng nghề đánh bắt cá và hiện nay nhiều gia đình sống tốt nhờ vào dịch vụ nhà hàng !
Nhà hàng là những nhà sàn cao cẳng , rộng cả trăm mét vuông , chia thành nhiều gian và được cắm . . . giữa biển ! Có nhà cách bờ chừng 100m – 150m có thể đi bằng cầu gỗ dài thòng ra biển , có nhà xa đến 300m – 400m và phải đến nhà hàng bằng . . . ghe nhỏ !

Được ngồi giữa biển với người thân , bốn phía đều là . . . đại dương bao la , mênh mông và được thưởng thức đặc sản biển đảo nữa thì còn gì bằng !
Thực đơn rất hấp dẫn , thường có những món như sau :
– Gỏi cá trích .
– Cơm chiên ghẹ .
– Gỏi xoài với ốc giác .
– Mực nhỏ om nước mắm .
– Canh chua cá bớp .
– Nhum nướng mỡ hành .
Đại đa số dân Ta đều nghĩ đến ” đầu vào ” và hầu hết không bao giờ nghĩ giải quyết ” đầu ra ” cho đàng hoàng nên nếu chú ý ta sẽ thấy mấy nhà vệ sinh ở đây cũng bắt chước đúng ” quy trình của Formosa ” là cho thải tất cả . . . xuống biển ! Và rùng rợn hơn nữa là nhiều du khách vô tư vui đùa , ngụp lặn trong nước thải , trên sóng nước biếc , thi đua chụp hình để cùng nhau lên . . . Facebook !
Rời làng chài Rạch Vẹm , đi thêm 10km ta đến ngả 3 Cầu Trắng . Tại ngả 3 này , Đường Suối Cái – Gành Dầu sẽ kết thúc và gặp đường từ Bãi Thơm qua Dương Đông đến An Thới , trục lộ chính theo hướng bắc – nam của đảo , dài 60km .
Từ ngả 3 này – Km 55 , quẹo phải đi về hướng nam 15km ta sẽ về lại thành phố Dương Đông , quẹo trái đi 15km về hướng bắc ta sẽ đến Bãi Thơm , xã nằm ở vị trí cực bắc của đảo .
Điểm thăm quan kế tiếp là quẹo trái đi Rạch Tràm . Trước khi đến Bãi Thơm lại quẹo trái đi hơn 10km vào con đường đất rất xấu , có nhiều hầm hố , nhiều vũng bùn lớn rất nguy hiểm , khó vượt qua được !
Km 85 – làng chài Rạch Tràm . Lần này được đi theo mấy người bạn nên cả nhóm thuê một ghe để chạy ngược lên thượng nguồn , vào Vườn quốc gia rồi xuôi sông Rạch Tràm ra cửa biển , mũi Hàm Rồng .
Giống như nhiều con sông , suối , rạch trên đảo Phú Quốc , sông Rạch Tràm cũng chảy về phía tây và đây là con sông duy nhất của đảo còn giữ được vẻ đẹp hoang sơ với hệ sinh thái rất đặc biệt : Một bên sông là rừng tràm xen lẫn những cây sao và cây dầu , bên sông còn lại là rừng ngập mặn gồm các loài cây như vẹt , đước , bần và cây cóc đỏ . Trước 1975 sông Rạch Tràm còn có nhiều cá sấu sinh sống nhưng nay thì không thấy nữa !
Trên đường về lại Dương Đông , được đi 30km trên Đường Bãi Thơm – Dương Đông , đường rộng rãi được trải nhựa và hiện là chặng đường tốt nhứt trên đảo !
Ngày vui qua mau , thời gian lưu lại trên đảo đã đến hồi kết , lại chuẩn bị hành trang giã từ , vượt biển về đất liền !
Lần này mình không quay về Hà Tiên và cũng không đi phà to mà thử đi bằng tàu cao tốc về Rạch Giá nên đã mua vé để giữ chỗ cho xe máy trước khi đi mấy ngày ! Tàu cao tốc được thiết kế chủ yếu để chuyên chở hành khách nên chỉ có thể chở thêm khoảng 10 xe máy , phải để bên ngoài khoang tàu .
Bến xuất phát là cảng Bãi Vòng , cách Dương Đông 15km về hướng đông nam và cũng là cảng hôm từ Hà Tiên qua Phú Quốc .
Vùng biển này nằm trong vịnh Thái Lan , nên thường là biển lặng sóng êm , tàu chạy với vận tốc khá nhanh : 26 hải lý/giờ tương đương với 50km/giờ . Khoảng cách từ đảo Phú Quốc đến Rạch Giá 120km , tàu cao tốc chạy chỉ 2 tiếng rưỡi đồng hồ là đến nơi . Trước đây tàu gỗ chạy tuyến này phải mất 8 tiếng đồng hồ lênh đênh trên biển !
Vẫn được căn phòng quen thuộc , có một cạnh dài hình vòng cung trong khách sạn gần công viên Nguyễn Trung Trực . Trước hết , nấu nước sôi , tự thưởng cho mình ly cà phê nóng hổi , coi coi như ” uống mừng ” đã về đến đất liền được an toàn !
Nguyễn Chi Hoài Nhơn