Du ký ” Lang thang một vòng Đông Nam Á “, đơn thân độc mã , một người và một ngựa sắt Honda Wave Alpha 100cc lang thang rong ruổi từ Saigon qua Kampuchia , xuống miền nam Thái Lan , xuyên bán đảo Malaysia , đến Singapore . . .
Lang thang , khám phá những ngõ ngách ở thành phố Di sản Văn hóa Thế giới Melaka .
Chiều và tối hôm qua đã lượn lờ qua nhiều đường – hẻm – ngõ – ngách trong khu Phố Cổ và khu bến tàu du lịch bên sông nên mình có được cái nhìn tổng quát về ” đường đi nước bước ” trong thành phố này . Hôm nay sẽ mạnh dạn đi thêm . . . mấy bước nữa để khám phá bên tả ngạn sông Sungai Melaka – phía đông và phía nam thành phố .
Từ bùng binh chỗ tháp đồng hồ , có con đường dốc nhỏ dẫn lên Tòa thị chính hồi xa xưa – Stadthuys , đi tiếp lên dốc sẽ không có đường ” chính qui ” nhưng nếu để ý ta sẽ thấy được và men theo một lối đi hẹp – có vẻ như là ” lối đi nội bộ ” , đi vài chục thước sẽ gặp cầu thang lót đá để đi tiếp lên đồi cao .
Trên đỉnh đồi là nhà thờ Saint Paul , được người Portugal xây rất sớm , sau khi chiếm lĩnh đất này . Trong gần một năm bị tàu thuyền Hòa Lan bao vây và bắn phá vào giữa thế kỷ 17 , Melaka bị tàn phá thiệt hại nặng nề , nhà thờ trên đồi cũng chịu chung số phận với thành phố bên giưới , trở thành phế tích cho tới ngày hôm nay .
Trước đó nhà truyền giáo người Pháp Francis Xavier sống và làm việc nơi đây , ông đã lập trường học , dịch một số sách – chủ yếu là kinh thánh qua tiếng Malaysia và đã đem đến được nhiều ” phép lạ ” ! Sau khi qua đời ông được chôn cất ngay dưới nền – giữa nhà thờ , nhưng chỉ được chín tháng rồi cải táng đem qua chôn tại nhượng địa của Portugal tại Goa bên Ấn Độ .
Ông được phong Thánh – Saint Francis Xavier . Những người sùng kính đã dựng tượng ông ngay mặt trước của nhà thờ Saint Paul , nhìn xuống sông và thành phố Melaka .
Trong nhà thờ phế tích – chỉ có bốn vách tường và không có trần nhà , còn gìn giữ và bảo tồn được nhiều bia mộ lớn bằng đá của những người Hòa Lan đã qua đời tại đây từ mấy thế kỷ trước ! Đứng giữa phế tích , trên đỉnh đồi , bên trên là trời xanh ngát , trong một sáng sớm vắng lặng , chung quanh là hàng dãy bia mộ cổ vài trăm năm tuổi , mình như được ” bộ máy thời gian ” chở đi ngược giòng lịch sử , trở về Melaka của thế kỷ 16 – 17 !
Đứng trên đồi này , vì có nhà thờ Saint Paul nên được gọi là đồi Saint Paul , tuy không cao lắm nhưng ta cũng có cái nhìn toàn cảnh khá tốt về thành phố Melaka .
Lưng chừng đồi và dưới chân đồi là hàng chục nhà bảo tàng gần bên nhau : Bảo tàng Governor , bảo tàng Tiểu Vương Melaka , bảo tàng lịch sử , bảo tàng Kiến trúc Malaysia , bảo tàng Malaysia and Islamic World . . . và còn nhiều nữa ! Có thể nói rằng , ” mật độ ” nhà bảo tàng nơi đây cao nhất thế giới vì trong một khu phố mỗi cạnh chỉ vài trăm thước mà có đến gần . . . 20 nhà bảo tàng !
Sau lưng nhà thờ còn giữ được một số mồ mả của những người Hòa Lan qua đời và được yên nghỉ ở xứ nhiệt đới ấm cúng , đầy nắng và gió này , khỏi phải lo sợ tuyết lạnh băng giá của châu Âu xa xôi !
Lúc đi quanh nhà thờ , ra đến mặt sau mình mới thấy có hai lối đi lên ” chính thức ” bằng bậc thang đá rất dốc , từ phía nam đi lên với nhiều du khách xí xa xí xồ , mặt mày ửng đỏ toát mồ hôi , vừa leo khó khăn vừa thở hồng hộc !
Dưới chân đồi , vẫn còn giữ được phế tích cổng thành Porta de Santiago , được người Portugal xây năm 1512 . Gần đó có một dinh thự đẹp , từ thời thuộc địa Anh , hiện nay là Nhà lưu niệm Tuyên ngôn Độc lập , trưng bày nhiều hình ảnh và hiện vật về lịch sử nước này dưới thời thuộc địa Anh và cuộc đấu tranh giành lại Độc Lập . Ngay bên cạnh Nhà lưu niệm là hai ngôi trường lớn dạy theo chương trình giáo dục của Anh : Sacred Heart Convent và St. Francis Institution , được thành lập từ năm 1905 !
Đối diện với hai ngôi trường này – qua con đường Jalan Parameswara , là trung tâm thương mại Dataran Pahlawan to lớn đồ sộ , gồm mấy tầng với vài trăm gian hàng bán đủ loại hàng hóa , giá cả có từ thấp lên cao . Nếu vẫn chưa thỏa mãn thú mua sắm , khách có thể băng qua đường Jalan Merdeka để ghé qua Mahkota Parade Shopping Centre và Hatten Square – nằm ở ven phía nam gần khu đô thị lấn biển , và cũng là những trung tâm thương mại rất lớn !
Gần mấy trung tâm thương mại lớn này là khu phố Taman Melaka Raya – khu đô thị lấn biển , đi thêm 1.500m nữa về hướng nam , qua cây cầu dài nối bờ biển với một hòn đảo nhỏ tên là Malacca Island . Đảo này là đảo nhân tạo , rộng chỉ chừng vài chục héc ta , gồm khu dân cư mới với những con đường được đặt tên từ Jalan Baiduri 1 đến Jalan Baiduri 14 !
Trên đảo còn có bến tàu biển . Công ty vận tải Tunas Rupat Express điều hành một đội tàu thuyền tốc độ cao , chở khách qua thành phố biển Dumai bên đảo Sumatra thuộc Indonesia , mỗi ngày tàu rời bến Melaka vào lúc 9 giờ sáng . Hải trình vượt qua eo biển Melaka dài chừng 2 tiếng đồng hồ , giống như từ Rạch Giá đi ra đảo Phú Quốc ! Giá vé khứ hồi – đi và về , cho một hành khách là 200 Ringgits = 50 USD .
Buổi chiều , chờ cho trời bớt nắng gắt mình tìm đường lên ngọn đồi cao ở phía đông thành phố . Điểm xuất phát vẫn là bùng binh cột đồng hồ ở ” quảng trường Đỏ ” , theo con đường Jalan Laksamana sát bên sông Melaka , ngang qua một dãy nhà mười mấy căn màu đỏ lòm , và qua khỏi nhà thờ Saint Francis Xavier chừng 100m , ta sẽ lạc vào khu Little India !
Như tên gọi , khu Little India tập trung nhiều cư dân gốc từ Ấn Độ – chính xác thì đó là những người Tamil đến từ miền nam Ấn Độ và có mặt nơi đây từ nhiều thế kỷ trước . Bạn sẽ gặp một xã hội Tamil – Ấn Độ nơi đây , tất cả đều nằm trong tay điều hành của người Tamil : Khách sạn , nhà nghỉ , quán ăn tandoori , cửa hàng tạp hóa , trung tâm thương mại v . . . v . . .
Trong khu này có đường Jalan Bukit China – có nghĩa là đường dẫn lên đồi Trung Hoa , vậy là cứ theo đường này mà đi !
Vào thế kỷ 15 , lúc đó Melacca vẫn đều đặn gửi phẩm vật cống cho triều đại nhà Minh , nên được hoàng đế Trung Hoa ” trao gởi ” một cô công chúa và 500 người hầu gái – coi như một cuộc ” hôn nhân chính trị ” để giữ chặc mối bang giao giữa hai bên , cũng gần giống như chuyện ” Chiêu Quân cống Hồ ” của Trung Hoa thời xa xưa và cũng như chuyện ” Huyền Trân công chúa ” của ta thời vua Trần Anh Tông , năm 1306 đã ” nước non ngàn dặm ra đi ” và kết hôn với vua Chiêm Thành là Chế Mân .
Xin quay trở lại Melaka của thế kỷ 15 ! Ngay dưới chân ngọn đồi lớn của thành phố Melaka đã từng có một dinh thự lớn , nơi ở của cô công chúa Trung Hoa cùng với 500 người hầu gái ! Rất tiếc là qua nhiều trận giao tranh , qua ” nhiều cuộc bể dâu ” vết tích dinh thự này không còn nữa !
Ngày nay ta có thể viếng đền Sam Po Kong dưới chân đồi Bukit China . Đền Sam Po Kong được cộng đồng người Hoa nơi đây dựng lên năm 1795 . Cạnh đền này là nghĩa trang và đài tưởng niệm những liệt sĩ người gốc Hoa đã hy sinh trong phong trào kháng chiến chống quân phiệt Nhật xâm lăng chiếm đóng tại Malaysia trong thế chiến thứ nhì .
Ở Việt Nam ta cũng có phong trào người Hoa kháng Nhật tương tự như vậy trong thế chiến thứ nhì , cụ thể là ở Hội An – Quảng Nam . Tháng 05 năm 1945 , nhạc sĩ La Hối và 9 đồng đội trong hội kín bị phát xít Nhật bắt giữ và tra tấn vô cùng dã man nhưng không hề khai thác được gì . Ngày 30 tháng 05 năm 1945 , giặc Nhật đem cả mười chiến sĩ gốc Hoa chống phát xít Nhật ra hành hình , bắn dưới chân núi Phước Tường – Đà Nẵng .
Hiện nay tại Hội An có nghĩa trang liệt sĩ chống phát xít Nhật , gần chùa Chúc Thánh – Cẩm Phô . Nhạc sĩ La Hối và 9 đồng đội được cải táng và chôn tại nghĩa trang này , trong một ngôi mộ tập thể lớn ! Ông hy sinh lúc tuổi đời còn rất trẻ – chỉ mới 25 tuổi , để lại cho kẻ hậu sinh tấm gương của người nghệ sĩ gan góc , chống giặc ngoại xâm và về phương diện văn hóa văn nghệ ông để lại cho đời nhạc phẩm bất tử ” Xuân và tuổi trẻ ” !
Xin được trở lại đồi Trung Hoa – Bukit China tại Melaka ! Phía sau đền và đài Liệt Sĩ người Hoa chống phát xít Nhật có một lối cầu thang dốc dẫn lên đồi cao , một đoạn dài là bậc thang lát gạch nhưng sau đó là lối mòn trên đất và cỏ , giữa hàng ngàn ngôi mộ !
Bukit China – Đồi Trung Hoa chỉ cách tháp đồng hồ chừng hơn 1.000m nhưng không có du khách nào xuất hiện nơi đây – chắc mọi người ngại leo đồi vất vả mệt nhọc hơn là . . . mua sắm , nên chỉ thấy lác đác một số người bản xứ chạy bộ tập thể dục !
Đồi dài gần 1.500m , bề rộng vài trăm thước và là một nghĩa trang rộng 25 héc ta cho hơn 12.000 ngôi mộ của người Hoa . Những ngôi mộ cổ xưa nhất có từ thế kỷ 15 , nhiều ngôi mộ đã bị bỏ phế hàng trăm năm nay !
Đây là nghĩa trang lớn nhất của người Trung Hoa tại hải ngoại . Cách đây nhiều năm đã từng có bọn tài phiệt đề nghị ” giải tỏa ” toàn bộ hơn 12.000 ngôi mộ trên đồi này để lấy đất làm . . . dự án kinh doanh ! Tụi tài phiệt trọc phú tính làm tiền trên xác của hơn 12.000 người đã yên nghỉ trên đồi này từ mấy trăm năm nay , và đã bị cộng đồng người gốc Hoa phản đối quyết liệt , đã phải từ bỏ chuyện ” động mồ động mả ” này !
Trên đường đi một vòng quanh đồi , lúc ngang qua đỉnh cao nhất của ngọn đồi là Sunset Viewpoint – Điểm tốt nhất để ngắm hoàng hôn , thì cũng vừa đúng lúc trời đã chạng vạng tối dần , những tia nắng yếu ớt cuối ngày gắng gượng lấp lánh cuối chân trời . Cảm giác thật tuyệt vời khi ta được đứng một mình trên đỉnh đồi , trên đầu chỉ có bầu trời cao – trong – xanh , sau lưng là hàng ngàn ngôi mộ cổ ma quái dưới bóng chiều tà trên đồi Bukit China , và Melaka ở dưới chân !
Nguyễn Chi Hoài Nhơn
