Du ký ” Lang thang một vòng Đông Nam Á “, đơn thân độc mã , một người và một ngựa sắt Honda Wave Alpha 100cc lang thang rong ruổi từ Saigon qua Kampuchia , xuống miền nam Thái Lan , xuyên bán đảo Malaysia , đến Singapore . . .
Những ngày ở thành phố Di sản Văn hóa Thế giới Melaka .
Nhà nghỉ của mình nằm ở vị trí thuận tiện , gần Phố Cổ mà lại rộng rãi yên tĩnh , vậy là có thể coi như . . . an cư ! Ngôi nhà của một ông chủ , chắc là họa sĩ hay là người thích hội họa vì trong nhà , trên tất cả các vách tường đều được vẽ thành những bức tranh kích thước lớn . Xe máy chỉ cần khóa cổ ” tượng trưng ” , rồi cứ dựng dưới gốc cây xoài to trước nhà , có nhiều trái đang treo lủng lẳng . Nhà chỉ có hai tầng , khoảng 10 phòng , dưới trệt là phòng khách rộng và nhà bếp , được dùng chung , ngoài hành lang rộng có bóng mát , mấy bộ bàn ghế để cho khách ngồi ăn uống , nhìn ra bãi đậu xe công cộng thưa thớt xe và cái khách sạn ” nhiều sao ” , theo kiểu kiến trúc Portugal sát bờ sông .
Cùng một lần với Georgetown – Pulau Penang , năm 2008 khu Phố Cổ của Melaka được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới . Và cũng từ đó đã có nhiều cải tiến tích cực trong khu Phố Cổ làm cho khu này được bảo tồn tốt hơn , xứng đáng với danh hiệu đã được trao , trở nên đẹp hơn và cuốn hút rất nhiều khách đến nơi này !
Cuối thế kỷ 14 có một ông Hoàng từ đảo Sumatra – Indonesia tên là Parameswara – bị lưu đày biệt xứ , đang đi tìm chốn dung thân , cùng với đám tùy tùng – bộ hạ – binh lính và ghe thuyền , tấp vào một cửa sông bên bờ tây của bán đảo khi đó mang tên là Malacca . Nhóm người này sống bằng nghề . . . cướp biển ! Ông Hoàng Parameswara đã nghiên cứu kỹ và chọn địa điểm này để đóng quân vì đây là khu vực chuyển tiếp của gió mùa phương Bắc và phương Nam , tất cả ghe thuyền đều tìm cách cập bến tại vùng này để chờ hướng gió thuận lợi , và là những miếng mồi ngon cho đám cướp biển dưới trướng ông Hoàng Parameswara !
Trong vòng vài chục năm , ông Hoàng Parameswara có được nhiều của cải tài sản và . . . ” rửa sạch tiền ăn cướp ” , dần dần xây dựng làng chài ven biển này thành một thương cảng quan trọng và giàu có trên tuyến đường biển giữa châu Âu – Indonesia và Trung Hoa .
Năm 1405 , đặc phái viên của nhà Minh , Đô đốc Cheng Ho – nếu mình không lầm thì tiếng Hán Việt gọi là Trịnh Hòa , đem nhiều tặng phẩm của hoàng đế Trung Hoa đến tặng và hứa . . . bảo hộ khu vực này trước sự quấy rối , cướp phá của quân Xiêm thời bấy giờ ! Cũng từ đó bắt đầu có di dân từ Trung Hoa qua đây lập nghiệp , lấy vợ người bản xứ , sinh ra thế hệ con lai – Peranakans !
Thuyền của Bồ Đào Nha – Portugal , đã đến đây năm 1509 , thấy sự giàu có của vùng này và có tham vọng . . . chiếm lĩnh đất này ! Hai năm sau , năm 1511 một đội thuyền của Alfonso d ‘ Albuquerque xuất hiện ở cửa sông Malacca , nả liên tục đại bác vào thành phố . Tiểu vương Malacca phải chạy trốn thoát , Malacca thất thủ vào tháng 07 năm 1511 . Người Bồ Đào Nha xây pháo đài phòng thủ Ao Famosa , thiết lập chế độ cai trị lên vùng này , các nhà truyền đạo đi khắp nơi để rao giảng kinh thánh .
Năm 1641 , sau gần một năm bao vây và đánh phá , người Hòa Lan chiếm được Malacca , giành lấy thành phố đem lại cho họ rất nhiều lợi nhuận này . Nhiều công trình của người Hòa Lan xây dựng lên trong thời gian cai trị của họ vẫn tồn tại cho tới hôm nay !
Người Anh tạm chiếm Malacca từ 1795 đến 1818 . Một hiệp ước trao đổi giữa Hòa Lan và Anh năm 1824 , trao cho Anh bang Malacca . Từ đó , cả bán đảo Malacca – bây giờ là Malaysia , trở thành thuộc địa của Anh .
Xin được trở lại với Melaka của thế kỷ 21 ! Trung tâm phố xá là cây cầu nhỏ Tan Kim Seng ngay giữa Phố Cổ , bắc qua sông Malacca River . Phía hữu ngạn con sông , hướng tây bắc là khu Chinatown – Phố Cổ . Bên tả ngạn – hướng đông nam là khu ” Phố Tây ” gồm nhiều công trình , dinh thự , có từ thời Portugal – Holland – England .
Ta có thể bắt đầu chuyến di dạo phố phường từ . . . Quảng trường Đỏ ! Không phải chỉ Moscou là ” độc quyền sở hữu ” Quảng trường Đỏ , Melaka cũng có Quảng trường Đỏ ! Nhưng Quảng trường Đỏ của Melaka nhỏ hơn , đẹp hơn , nhộn nhịp hơn , vui tươi hơn , sống động hơn , hiền hòa hơn , hấp dẫn con người hơn và . . . ấm hơn nhiều vì chan chứa nắng miền nhiệt đới ! Quảng trường Đỏ của Melaka không đỏ vì chủ nghĩa cộng sản mà đỏ vì . . . những dinh thự màu đỏ !
Quảng trường Đỏ nằm gần cây cầu Tan Kim Seng , ở giữa là bồn phun nước và tháp đồng hồ từ thời còn Nữ hoàng Anh Victoria , và chung quanh bùng binh gần đó là vô số xe đạp lôi ba bánh – đặc sản của Melaka ! Năm 1930 , ông Thống sứ – Governor người Anh thời đó , có ra một sắc lệnh cho sơn tất cả các dinh thự , cơ quan trong khu này bằng màu . . . đỏ đậm ! Và lệnh này vẫn còn được áp dụng cho đến ngày nay !
Stadthuys – Tòa thị chánh , có từ năm 1650 – thời người Hòa Lan đang cai trị xứ này , bây giờ là nhà bảo tàng lịch sử và dân tộc học . Đây là dinh thự Hòa Lan cổ xưa nhất còn tồn tại ở châu Á . Nhìn ra bồn phun nước và tháp đồng hồ là nhà thờ Christ Church Melaka , được xây dựng bằng gạch và ngói chở bằng tàu thủy từ Hòa Lan qua , hoàn thành năm 1753 . Ngôi nhà lớn bên cạnh là bưu điện trước đây , bây giờ là nhà bảo tàng Thanh Niên , vinh danh những người trẻ đã mang vinh dự về cho đất nước , phần nhiều là ở các bộ môn thể thao ! Cả những dãy nhà nằm trên con đường chạy ngang ” quảng trường ” cũng được sơn màu đỏ !
Cạnh cây cầu Tan Kim Seng là nhà văn hóa với văn phòng hướng dẫn du lịch . Mình ghé qua , muốn xin mấy tấm bản đồ và thông tin du lịch của vùng này nhưng thông tin rất là sơ sài , chỉ có quầy bán những Tour du lịch và vé tàu thuyền đi trên sông !
Sau lưng ” nhà văn hóa ” là di tích còn lại của một góc pháo đài phòng thủ , hướng ra mặt sông , được người Bồ Đào Nha xây lúc vừa đặt nền cai trị tại đây vào đầu thế kỷ 16 .
Tiếp đó là khu bến cảng du lịch . Hai bên sông được làm bờ kè rất kiên cố , phía trên là hành lang rộng thênh thang cho khách bộ hành . Một dãy nhà kho trước đây , hiện tại đã biến thành một cụm cafe – tiệm ăn – khách sạn đắt tiền ! Du khách đông nên bến tàu lúc nào cũng tấp nập tàu thuyền ra vào bến .
Bên con đường trước bến cảng có một chợ hai tầng , chuyên bán đồ phục vụ nhu cầu của du khách như hàng lưu niệm bằng thủ công mỹ nghệ , quần áo vải vóc tơ lụa , sản phẩm mây tre lá địa phương , vật dụng bằng gỗ v . . . v . . . Cũng không thiếu mấy gian hàng ẩm thực , ở tầng trên !
Cũng trên đường này – Jalan Merdeka , đối diện với ngôi chợ hai tầng và gần cầu tàu du lich , ta còn có dịp chiêm ngưỡng một thuyền buồm bằng gỗ , được làm phỏng theo đoàn thuyền của Portugal – Bồ Đào Nha đã cập bến nơi đây vào năm 1511 !
Chiều tối , khu bến cảng du lịch trở thành . . . chợ đêm ! Ngoài số du khách đông đảo còn có cả dân địa phương cùng gia đình ra đây , tham gia dạo chợ , ăn uống và . . . hóng gió !
Trong lúc dạo chơi trong Phố Cổ , đi ngang qua con đường có nhiều quán ăn , đang xào – nấu – nướng bay mùi thơm phức mới biết là đã đến giờ ghé vào để dùng bữa tối . Hôm nay ngồi hơn nửa ngày trên xe máy , qua được chặng đường Kuala Lumpur – Melaka 190km dưới trời nắng chang chang , đến đây vẫn còn kịp để lang thang mấy tiếng đồng hồ ở khu trung tâm nên mình không muốn ăn nhiều , chỉ gọi cơm và mấy xiên thịt nướng , dùng với sả tế cay theo kiểu bếp Malaysia ! Có thể một phần nhờ đói nên ăn rất ngon !
Cơm nước xong thì phố đã vắng , đường về nhà nghỉ thưa thớt người , đèn đường màu vàng trải lên những ngôi nhà đã cũ vài trăm năm , nằm yên trong bóng đêm miền biển Melaka . . .
Nguyễn Chi Hoài Nhơn
