Du ký “ Vạn lý độc hành “, đơn thân độc mã – một mình một ngựa sắt “ Màu tím hoa Sim “ Honda wave alpha 100cc , lang thang từ Móng Cái – Đông Bắc Việt Nam , bên bờ vịnh Bắc Bộ – Biển Đông đến đảo Phuket – Tây Nam Thái Lan , bên biển Andaman Sea – Ấn Độ Dương . Ngang dọc khắp miền Bắc Việt Nam , xuyên qua nước Lào , từ Nọng Khai – Bắc Thái Lan xuống đến Phuket – Nam Thái Lan , gần Malaysia . Đã rong ruổi được . . . 3 tháng và qua gần 8.500km , đang trên đường . . . qui cố hương !
Từ Battambang ghé qua Pursat và Kompong Luong , đến Kompong Chnang – 195km .
Hành trình hôm nay tường đối dài vì sẽ ghé qua hai địa điểm là thành phố Pursat và làng Kompong Luong bên cạnh Tonle Sap – Biển Hồ , cộng thêm với chiều dài từ Battambang đi Kompong Chnang nữa thì sẽ hơn 200km !
Tạm biệt Battambang , thời tiết khô ráo , hứa hẹn một ngày đẹp trời . Từ Battambang có quốc lộ 5 dẫn về Phnom Penh sau 290km . Con đường này là trục rút lui của tàn quân Pol Pot lúc bị quân đội Việt Nam đánh văng ra khỏi Phnom Penh ngày 7 tháng 1 năm 1979 , để rồi sau đó chúng về cố thủ trong khu vực rừng rú hoang vu cạnh biên giới Kampuchia – Thái Lan thêm mười mấy năm nữa !
Km 105 – Pursat , thủ phủ của tỉnh cùng tên , nằm trên quốc lộ 5 và đường xe lửa từ Phnom Penh đi Battambang , tỉnh nhỏ nên dân số của cả tỉnh chỉ độ chừng 280.000 người . Thành phố nằm cạnh con sông Stung Pursat , chảy vào Tonle Sap – Biển Hồ , cách chừng 30km về hướng đông bắc . Phố xá tập trung chung quanh chợ , gần quốc lộ 5 và bờ sông . Nơi đây không có gì đặc sắc để giữ du khách ở lại , nếu có người ngoại quốc thì đó là nhân viên của mấy văn phòng NGO – tổ chức phi chính phủ đang có những dự án thiện nguyện giúp đỡ dân nghèo khó vùng này !
Mình ghé chợ trung tâm , xung quanh chợ là mấy con đường với những dãy nhà 3 – 4 tầng , tầng trệt dùng để buôn bán , những tầng trên dùng để ở , cũng giống như bên Việt Nam ta . Trong nhà hàng tại Kampuchia , nhứt là tại những tiệm bình dân , trên bàn ngoài những chai lọ lủng củng để đựng đường , ớt , mắm , muối , tiêu v . . . v . . . còn có một ly lớn đựng nước sôi để thực khách tự . . . trụng đũa , muổng , nĩa coi như là . . . sát trùng !
Giữa giòng sông Stung Pursat , ngay khu trung tâm , có một cồn cát nổi lên như một đảo nhỏ , được thiết kế xây dựng thành một công viên có dáng hình như một con tàu lớn đang lướt trên sông . Có cây cầu bắc từ bờ ra đến “ Công viên con tàu “ để chiều tối bà con ra đây hóng gió !
Pursat có nhiều sản phẩm được làm bằng đá cẩm thạch , khai thác từ vùng Thmor Keo cách thành phố 40km . Đó là những tác phẩm thủ công mỹ nghệ , những hình tượng trong Phật giáo , trong thời kỳ Angkor v . . . v . . . Pursat cũng là cửa ngõ để vào hai khu Vườn quốc gia Phnom Aural và Phnom Samkok trong dãy núi Cardamom rừng rậm âm u , còn rất nhiều bom mìn chưa nổ , nhiều muỗi mòng của bệnh Malaria – sốt rét và nhiều bí ẩn , phong phú trong đời sống động thực vật !
Km 135 – Kompong Luong . Rời Pursat đi thêm 30km nữa ta đến ngả 3 Krakor , tại đây quẹo trái đi 5km về hướng bắc là đến Kompong Luong , Làng Bồng Bềnh – Floating Village . Thường thì ta gọi đây là những làng Nổi , làng Nhà Bè nhưng cuộc đời của đại đa số cư dân nơi đây không được nổi mà là . . . lúc nổi lúc chìm như mực nước của Biển Hồ nên chữ Làng Bồng Bềnh xem ra có vẻ thích hợp hơn vì vừa tả những ngôi nhà chìm nổi theo con nước và còn nói lên số phận trôi nổi , bồng bềnh của người dân nơi đây !
Tonle Sap – Biển Hồ rộng 2.600km2 vào mùa khô nhưng trong mùa mưa , lúc nước về diện tích mặt hồ có thể tăng lên gấp 7 đến 8 lần , cụ thể là 22.000km ! Cả một hệ thống sông ngòi , kênh rạch của vùng này đều dẫn nước về Tonle Sap – Biển Hồ . Vì hồ này rộng lớn bao la , nhất là vào mùa nước lên chiều dài của hồ có thể dài đến 150km và chiều rộng cũng được vài chục km , như một đại dương nên trong tiếng Việt của ta gọi là Biển Hồ – Hồ to và rộng như biển !
Mật độ cá ở trong Tonle Sap – Biển Hồ thuộc hàng cao nhất trên thế giới và cá của Tonle Sap thực sự đã nuôi được cả dân Khmer từ hồi khai thiên lập địa cho đến ngày hôm nay ! Trước đây vài chục năm đường xá đi đến Tonle Sap xấu không thể tưởng tượng được , đến thập niên 1990 ta chỉ có thể đến Siem Reap bằng tàu thuỷ hoặc bằng máy bay . Vậy mà giờ đây xe buýt du lịch đã có thể chạy dễ dàng đến đây !
Đời sống của cư dân nơi đây không thể thiếu những phương tiện di chuyển trên sông nước như ghe , thuyền , tàu , bè v . . . v . . . Tất cả mọi sinh hoạt đều xảy ra trên . . . mặt nước : Họp chợ , nhà hàng , quán cafe , bàn bi da , phòng khám bệnh , các loại dịch vụ , một ngôi chùa và một nhà thờ công giáo , có cả trạm xăng và đương nhiên cả trường học nữa ! Các cháu đi học , được đưa đến trường bằng tàu thuyền !
Cư dân của Làng Bồng Bềnh này lên đến hơn 10.000 người , trong số đó có rất nhiều người Việt Nam và người Chăm , đã sinh sống ở đây qua nhiều thế hệ rồi !
Từ Kompong Luong đi thêm 60km nữa , theo quốc lộ 5 về hướng Phnom Penh , ta sẽ đến Kompong Chnang sau 195km từ Battambang !
Thành phố Kompong Chnang là thủ phủ của tỉnh cùng tên . Tỉnh này cũng ít dân cư , cả tỉnh chỉ 350.000 dân . Vùng này nổi tiếng là có đồ mây tre lá rất được ưa chuộng , đặc biệt sản phẩm đồ gốm nơi đây rất tốt và được bán khắp các vùng miền trên cả nước Kampuchia . Kompong tiếng Kampuchia là bến nước , Chnang là đồ gốm . Tên của thành phố này mang ý nghĩa là bến nước có nhiều hàng đồ gốm !
Hàng đồ gốm từ đây được chở bằng ghe tàu theo đường sông nước , trên đường bộ thì được chở đi một cách đủng đỉnh bằng . . . xe bò vì lối vận chuyện chậm rãi như vậy tránh được va chạm mạnh sẽ làm đổ bể , hư hao hàng hoá !
Đường tốt , trời nắng và khởi hành sớm nên quá giữa trưa là đã đến Kompong Chnang . Phố xá chỉ chừng mười mấy con đường nhưng có đến . . . 5 công viên và tượng đài nên đường phố rất rộng rãi , tập trung chung quanh khu chợ Psar Leu – Chợ Trên và quãng trường có tượng đài kỷ niệm bộ đội Việt Nam giúp nhân dân Kampuchia tránh được nạn diệt chủng ! Ngày nay Kampuchia đã có dấu hiệu bị Trung Cộng mua chuộc nên không biết nghĩa tình của nhân dân và quân đội Việt Nam qua giúp Kampuchia sẽ còn được người Kampuchia nhớ được bao lâu nữa , đáng tiếc thay !
Không cần phải lòng vòng lâu là có được phòng nghỉ , không ở ngay khu chợ mà là gần . . . nhà tù ! Khách sạn ở gần một tượng đài khác – tượng đài chiến thắng , cây cối xanh tươi , đầy đủ tiện nghi và có giá rất tốt .
Trời còn sớm nên sau một chầu cafe cho tỉnh táo là mình đi ra bến tàu Tonle Sap chỉ cách phố vài cây số . Ngay khu công viên bờ sông là một khu phố nhỏ , đối diện công viên có một dãy nhà 3 tầng gồm cửa hàng buôn bán ở tầng trệt , đi tiếp là đường đất , hai bên đường toàn là nhà cao cẳng , từ mặt đất lên sàn nhà chắc phải cao đến . . . 10m để có thể dùng được trong mùa nước nổi !
Trên con đường đất này ta còn gặp một nhà thờ Hồi giáo và một trường học cho con em người Việt , được đặt tên là trường Hạnh Phúc . Gặp ngày chủ nhật nên trường đóng cửa không vào thăm được ! Đây đó trẻ em chơi giỡn với nhau , cháu nào cũng dễ thương , nước da có màu đậm như . . . Chocolat ! Cuối đường là khu chợ Krom – chợ Dưới với bến xuất phát những tàu thuyền đi Siem Reap và Phnom Penh .
Trên đường về mình không đi ngược bằng con đường đê được đắp cao từ trong phố ra mà đi len lỏi qua mấy xóm ở gần kề bờ hồ và xuyên qua những xóm nhà dân nghèo để về lại thành phố lúc hoàng hôn đang dần xuống trên Tonle Sap – Biển Hồ .
Nguyễn Chi Hoài Nhơn
